مقدمه: درمان اختلالات حرکتی با rTMS چیست؟
درمان اختلالات حرکتی با rTMS یکی از پیشرفتهترین روشهای درمانی غیرتهاجمی در علوم اعصاب است. تحریک مغناطیسی مکرر فراجمجمهای (rTMS) با استفاده از میدانهای مغناطیسی تکراری، فعالیت مناطق خاصی از مغز را تنظیم میکند. این روش بدون نیاز به جراحی یا بیهوشی انجام میشود و عوارض جانبی بسیار کمی دارد. در کلینیک نوروپالس، ما از این فناوری پیشرفته برای کمک به بیماران مبتلا به اختلالات حرکتی مختلف استفاده میکنیم.
اختلالات حرکتی شامل بیماریهایی هستند که حرکت طبیعی بدن را مختل میکنند. این اختلالات میتوانند به صورت کندی حرکات، لرزش، سفتی عضلات یا حرکات غیرارادی بروز کنند. بر اساس مطالعات منتشرشده در PubMed، درمان اختلالات حرکتی با rTMS میتواند در بهبود علائم بسیاری از این بیماریها مؤثر باشد.
درمان بیماری پارکینسون با rTMS
علائم حرکتی پارکینسون و اثربخشی rTMS
بیماری پارکینسون یکی از شایعترین اختلالات حرکتی است که با کندی حرکات، لرزش، سفتی عضلات و مشکلات تعادل مشخص میشود. طبق تحقیقات انجمن پارکینسون آمریکا، میلیونها نفر در سراسر جهان از این بیماری رنج میبرند.
مطالعات علمی متعدد نشان دادهاند که rTMS با فرکانس بالا وقتی روی مناطق حرکتی مغز (قشر حرکتی) اعمال شود، میتواند علائم حرکتی این بیماری را بهبود بخشد. در یک مطالعه مهم، ۱۷ بیمار پارکینسونی تحت درمان اختلالات حرکتی با rTMS قرار گرفتند. پس از ۵ جلسه روزانه درمان، عملکرد حرکتی کلی آنها تا ۲۶ درصد بهبود یافت.
مشکل انجماد راه رفتن در پارکینسون
یکی از مشکلات آزاردهنده بیماران پارکینسونی، انجماد راه رفتن است. در این حالت، بیمار ناگهان حین راه رفتن متوقف میشود و قادر به ادامه حرکت نیست. تحقیقات نشان داده است که درمان اختلالات حرکتی با rTMS میتواند این مشکل را در بیماران پارکینسونی بهبود بخشد.
در یک مطالعه، تعداد قدمهای لازم برای چرخش ۱۸۰ درجه به طور قابل توجهی کاهش یافت. این بهبود حداقل یک هفته پس از آخرین جلسه درمان ادامه داشت.
پروتکلهای مؤثر درمانی برای پارکینسون
بر اساس شواهد علمی، تحریک دوطرفه قشر حرکتی با فرکانس بالا مؤثرترین روش است. در یک مطالعه چندمرکزی با ۵۰ بیمار، پس از ۱۰ جلسه درمان روزانه، علائم حرکتی بهویژه کندی حرکات و سفتی عضلات بهبود یافت. این بهبود حداقل یک ماه پس از پایان درمان ادامه داشت.
در مطالعه بزرگ دیگری با ۱۳۲ بیمار پارکینسونی، اثربخشی rTMS با داروهای رایج مقایسه شد. پس از ۱۲ هفته درمان، بهبود حرکتی در گروههای دریافتکننده rTMS با فرکانس بالا و پایین مشابه گروه دارویی بود. این یافته نشان میدهد درمان اختلالات حرکتی با rTMS میتواند به عنوان یک گزینه درمانی مکمل یا جایگزین مورد استفاده قرار گیرد.
برای اطلاعات بیشتر درباره پروتکلهای درمانی rTMS با متخصصین ما مشورت کنید.
مقایسه هدفهای مختلف مغزی در درمان پارکینسون
یک مطالعه جالب، چهار نوع تحریک مختلف را در ۱۹ بیمار پارکینسونی مقایسه کرد: تحریک قشر حرکتی دست، ناحیه حرکتی تکمیلی (SMA)، قشر پیشپیشانی (DLPFC) و تحریک ساختگی. نتایج نشان داد که درمان اختلالات حرکتی با rTMS روی قشر حرکتی و SMA بهترین نتایج را داشت، اما تحریک DLPFC تأثیر معناداری بر علائم حرکتی نداشت.
درمان دیسکینزی ناشی از لوودوپا با rTMS
این عارضه دارویی چیست؟
بسیاری از بیماران پارکینسونی که داروی لوودوپا مصرف میکنند، پس از مدتی دچار حرکات غیرارادی و کنترلنشده میشوند. این عارضه که دیسکینزی نامیده میشود، میتواند کیفیت زندگی را به شدت کاهش دهد و نیاز به درمان اختلالات حرکتی با rTMS را دوچندان کند.
یافتههای تحقیقاتی درباره rTMS و دیسکینزی
مطالعات اولیه نشان دادند که rTMS با فرکانس پایین روی ناحیه حرکتی تکمیلی (SMA) میتواند دیسکینزی را کاهش دهد. در یک مطالعه با ۸ بیمار و سپس تکرار آن با ۱۰ بیمار، پس از یک جلسه درمان، دیسکینزی کاهش یافت. با این حال، در مطالعه دوم، حتی با ۵ جلسه درمان، اثر طولانیمدتتری مشاهده نشد.
هدفهای جایگزین برای درمان دیسکینزی
مطالعات بعدی هدفهای دیگری را نیز بررسی کردند:
- قشر پیشپیشانی چپ با rTMS فرکانس بالا
- قشر پیشانی تحتانی راست با تحریک تتا برست
- مخچه جانبی با تحریک تتا برست
اگرچه نتایج اولیه امیدوارکننده بود، بهویژه برای تحریک مخچه، اما هنوز تحقیقات بیشتری برای تعیین بهترین پروتکل درمان اختلالات حرکتی با rTMS در این زمینه نیاز است.
برای مشاوره درباره این روش درمانی، با بخش نوبتدهی تماس بگیرید.
درمان افسردگی در بیماران پارکینسونی با rTMS
ارتباط پارکینسون و افسردگی
افسردگی یکی از شایعترین علائم غیرحرکتی در بیماران پارکینسونی است. تقریباً نیمی از این بیماران در طول بیماری خود افسردگی را تجربه میکنند. درمان افسردگی در این بیماران به دلیل تداخلات دارویی میتواند چالشبرانگیز باشد و درمان اختلالات حرکتی با rTMS میتواند گزینه مناسبی باشد.
اثربخشی rTMS برای افسردگی پارکینسونی
طبق تحقیقات مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا (NIMH)، rTMS با فرکانس بالا روی قشر پیشپیشانی چپ میتواند افسردگی را بهبود بخشد. در یک مطالعه با ۱۰ بیمار پارکینسونی مبتلا به افسردگی شدید، پس از ۱۰ جلسه درمان، امتیازات افسردگی به طور معناداری کاهش یافت و این بهبود تا ۶ هفته پس از درمان ادامه داشت.
تأثیر تحریک قشر حرکتی بر افسردگی
جالب توجه است که در مطالعهای دیگر، تحریک قشر حرکتی نیز توانست علائم افسردگی را تا ۴۰ درصد کاهش دهد. همچنین در مطالعهای با ۲۳ بیمار، پس از ۱۰ جلسه rTMS بر روی قشر حرکتی دوطرفه، علائم افسردگی بر اساس مقیاس MADRS تا ۵۹ درصد و بر اساس مقیاس BDI تا ۵۰ درصد بهبود یافت.
این یافتهها نشان میدهد که درمان اختلالات حرکتی با rTMS میتواند همزمان علائم حرکتی و افسردگی را بهبود بخشد.
درمان دیستونی با rTMS
دیستونی چیست؟
دیستونی اختلالی است که باعث انقباضات عضلانی غیرارادی و پایدار میشود. این انقباضات منجر به پیچش و حرکات تکراری یا وضعیتهای غیرطبیعی بدن میشوند. دیستونی کانونی دست (گرفتگی نویسندگان) یکی از شایعترین انواع آن است که میتواند با درمان اختلالات حرکتی با rTMS بهبود یابد.
تحقیقات rTMS در درمان دیستونی کانونی دست
تحقیقات روی قشر پیشحرکتی خلفی-جانبی (dPMC) به عنوان هدف درمانی متمرکز شده است. در سه مطالعه کنترلشده، rTMS با فرکانس پایین توانست تا حدی توانایی نوشتن و علائم دیستونی را در بیماران مبتلا به گرفتگی نویسندگان بهبود بخشد.
در یک مطالعه با ۱۲ بیمار که ۵ جلسه روزانه درمان دریافت کردند، بهبود کوچکی مشاهده شد. اما به طور کلی، بهبودها کم و موقتی بودند.
تحریک تتا برست در دیستونی
به جای rTMS با فرکانس پایین، یک گروه تحقیقاتی ارزش تحریک تتا برست مداوم (cTBS) را بررسی کرد. در مطالعهای با ۱۸ بیمار مبتلا به دیستونی کانونی دست، یک جلسه روزانه cTBS طی ۵ روز متوالی انجام شد. نتایج نشان داد که تحریک واقعی توانست تعاملات غیرطبیعی مغزی را اصلاح کند، اما بهبود بالینی در توانایی نوشتن حاشیهای بود.
نقش مخچه در درمان دیستونی
مطالعات جدیدتر روی تحریک مخچه تمرکز کردهاند. در یک مطالعه با ۱۸ بیمار مبتلا به دیستونی گردن (۹ بیمار تحریک واقعی، ۹ بیمار تحریک ساختگی)، پس از ۱۰ جلسه cTBS بر روی هر دو نیمکره مخچه، بهبود کوچک اما معناداری در مقیاس TWSTRS مشاهده شد.
این اثر کوتاهمدت بود و چند روز پس از درمان ادامه داشت، اما دو هفته پس از آخرین جلسه دیگر مشاهده نشد. با این حال، برخی تغییرات نوروفیزیولوژیک نیز گزارش شد که نشاندهنده اثرات درمان اختلالات حرکتی با rTMS بر مدارهای مغزی است.
برای اطلاعات بیشتر به صفحه خدمات rTMS مراجعه کنید.
درمان لرزش اساسی با rTMS
لرزش اساسی: شایعترین اختلال حرکتی
لرزش اساسی شایعترین اختلال حرکتی در بزرگسالان است. این لرزش معمولاً هنگام انجام کارهای هدفمند مانند نوشتن یا خوردن رخ میدهد. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی (WHO)، میلیونها نفر در جهان از این اختلال رنج میبرند و به درمان اختلالات حرکتی با rTMS نیاز دارند.
بررسی تحریک مخچه در لرزش اساسی
مطالعات اخیر بر تحریک مخچه با rTMS فرکانس پایین تمرکز کردهاند. در یک مطالعه متقاطع، تحریک تتا برست مداوم (cTBS) روی نیمکره راست مخچه در بیماران مبتلا به لرزش اساسی انجام شد. با این حال، پس از یک جلسه، هیچ تغییری در متغیرهای لرزش، چه در آنالیز بالینی و چه حرکتی، مشاهده نشد.
تحریک قشر حرکتی و پیشحرکتی
دو مطالعه دیگر اثر یک جلسه cTBS را برای کاهش لرزش اساسی با هدف قشر حرکتی یا پیشحرکتی چپ بررسی کردند:
- در مطالعه اول، شدت بالینی لرزش تغییر نکرد، اگرچه قدرت کلی سیگنال لرزش در اندازهگیری با شتابسنج کاهش یافت.
- در مطالعه دوم، فقط کاهش اندکی در دامنه لرزش بلافاصله پس از تحریک واقعی (نه ساختگی) قشر حرکتی یا پیشحرکتی مشاهده شد.
تحریک ناحیه پیش-SMA
در یک مطالعه آزمایشی با طراحی موازی، ارزش ۱۵ جلسه روزانه (طی ۳ هفته) rTMS با فرکانس پایین روی ناحیه پیش-SMA در ۱۰ بیمار مبتلا به لرزش اساسی (۵ بیمار تحریک واقعی، ۵ بیمار تحریک ساختگی) بررسی شد.
کاهش معناداری در امتیازات لرزش پس از هر دو نوع تحریک واقعی و ساختگی مشاهده شد (به ترتیب ۲۶ درصد و ۱۹ درصد). با این حال، بهبود بالینی در پیگیری ۴ و ۸ هفته فقط در گروه درمان اختلالات حرکتی با rTMS واقعی حفظ شد.
به طور کلی، دادههای موجود هنوز برای استفاده از rTMS در درمان لرزش اساسی قطعی نیستند و تحقیقات بیشتری نیاز است.
درمان سندرم تیک و تورت با rTMS
معرفی سندرم تورت
سندرم تورت اختلالی عصبی است که با تیکهای حرکتی و صوتی مکرر مشخص میشود. این اختلال معمولاً در کودکی شروع میشود و میتواند تأثیر قابل توجهی بر زندگی اجتماعی و تحصیلی فرد داشته باشد.
مطالعات اولیه rTMS در سندرم تورت
اثرات بالقوه rTMS با فرکانس پایین روی ناحیه حرکتی تکمیلی (SMA) در سندرم تورت ابتدا در گزارشهای موردی توسط مانتووانی و همکاران در سال ۲۰۰۶ گزارش شد. این گزارشها نتایج امیدوارکنندهای نشان دادند.
مطالعه چندمرکزی کنترلشده
یک مطالعه دو مرکزی با طراحی موازی و کنترل ساختگی، ارزش rTMS با فرکانس ۱ هرتز روی SMA را در این زمینه مجدداً ارزیابی کرد. ۲۰ بیمار مبتلا به سندرم تورت شدید، ۱۵ جلسه روزانه درمان اختلالات حرکتی با rTMS طی ۳ هفته دریافت کردند (۹ بیمار تحریک واقعی، ۱۱ بیمار تحریک ساختگی).
متأسفانه، این مطالعه هیچ کاهش معناداری در شدت تیکها پس از تحریک واقعی در مقایسه با تحریک ساختگی نشان نداد. بنابراین، هنوز هیچ توصیه رسمی برای استفاده از rTMS در این اندیکاسیون نمیتوان ارائه داد.
برای مشاوره با متخصصین ما تماس بگیرید.
درمان سندرم پاهای بیقرار با rTMS
سندرم پاهای بیقرار چیست؟
این سندرم با احساس ناخوشایند در پاها همراه است که معمولاً هنگام استراحت یا شب بدتر میشود. بیماران احساس میکنند باید پاهای خود را حرکت دهند تا این احساس تسکین یابد. این مشکل میتواند خواب را به شدت مختل کند و کیفیت زندگی را کاهش دهد.
مطالعه باز برچسب rTMS
در یک مطالعه باز برچسب، لین و همکاران rTMS با فرکانس ۱۵ هرتز را روی ناحیه حرکتی پا در هر دو نیمکره در ۱۴ بیمار مبتلا به سندرم پاهای بیقرار، طی ۱۴ جلسه در ۱۸ روز اعمال کردند.
امتیاز مقیاس شدت سندرم پاهای بیقرار بینالمللی (IRLS-RS) در پایان پروتکل درمان اختلالات حرکتی با rTMS ۵۳ درصد کاهش یافت و تا دو ماه پس از مداخله به طور معناداری کاهشیافته باقی ماند. امتیازات اضطراب و کیفیت خواب نیز همزمان بهبود یافت.
مطالعه کنترلشده با طراحی موازی
در مطالعه کنترلشده با طراحی موازی آلتونرنده و همکاران، rTMS با فرکانس ۵ هرتز روی SMA (هدفی نسبتاً نزدیک به ناحیه حرکتی پاها) اعمال شد. این مطالعه ۱۹ بیمار (۱۱ بیمار تحریک واقعی، ۸ بیمار تحریک ساختگی) را شامل میشد که ۱۰ جلسه rTMS با فاصله ۳ روز از هم دریافت کردند.
کاهش معناداری در امتیاز IRLS-RS در گروه واقعی اما نه ساختگی یافت شد، با کاهش تا ۷۸ درصد در پایان ۱۰ جلسه. در ۵ بیمار که با تحریک ساختگی بهبود نیافته بودند، امتیازات IRLS-RS پس از تغییر به درمان اختلالات حرکتی با rTMS واقعی کاهش یافت.
با این حال، هیچ پیگیری اضافی در دسترس نبود، بنابراین تعیین اینکه آیا این مداخله ارتباط بالینی دارد یا خیر، غیرممکن است و تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
مزایای درمان اختلالات حرکتی با rTMS
ایمنی و تحملپذیری
یکی از مهمترین مزایای درمان اختلالات حرکتی با rTMS، ایمنی بالای آن است. این روش غیرتهاجمی است و برخلاف جراحی یا تحریک عمقی مغز، نیازی به بیهوشی ندارد. عوارض جانبی معمولاً خفیف و موقتی هستند و شامل سردرد خفیف یا ناراحتی در محل تحریک میشوند.
برای اطلاعات بیشتر درباره عوارض جانبی rTMS کلیک کنید.
قابلیت ترکیب با سایر درمانها
درمان اختلالات حرکتی با rTMS میتواند همراه با داروها و فیزیوتراپی استفاده شود. در واقع، برخی مطالعات نشان دادهاند که ترکیب rTMS با سایر روشهای درمانی میتواند نتایج بهتری به همراه داشته باشد.
در یک مطالعه، ترکیب tDCS آنودال روی قشر پیشپیشانی چپ با rTMS فرکانس بالای قشر حرکتی در ۳۲ بیمار پارکینسونی بررسی شد. تحریک دوگانه نتیجه بهتری در عملکردهای اجرایی به همراه داشت، اگرچه بهبود بیشتری در انجماد، عملکرد حرکتی و راه رفتن نسبت به rTMS قشر حرکتی به تنهایی مشاهده نشد.
غیرتهاجمی بودن
برخلاف تحریک عمقی مغز که نیاز به جراحی و کاشت الکترود دارد، درمان اختلالات حرکتی با rTMS کاملاً غیرتهاجمی است. این ویژگی بهویژه برای بیمارانی که کاندید جراحی نیستند یا نگرانیهایی درباره جراحی دارند، ارزشمند است.
جهتگیریهای آینده در درمان اختلالات حرکتی با rTMS
پروتکلهای فشرده و بهینهشده
محققان در حال بررسی پروتکلهای فشرده (تسریعشده) با تعداد جلسات بیشتر در روز هستند. این رویکرد میتواند اثربخشی درمان اختلالات حرکتی با rTMS را افزایش دهد و مدت زمان کلی دوره درمان را کوتاهتر کند.
همانطور که توسط رکتوروا و آندرکووا بیان شده، فراتر از تحریک نواحی قشری بزرگتر، توسعه پروتکلهای تسریعشده با تعداد جلسات بیشتر (حتی چندین جلسه در روز) میتواند راهی برای بهینهسازی اثربخشی rTMS باشد که باید در مطالعات آینده آزمایش شود.
ترکیب rTMS با تحریک عمقی مغز
یکی از جهتگیریهای جالب، ترکیب rTMS غیرتهاجمی با تحریک عمقی مغز در بیمارانی است که از قبل الکترود کاشتهشده دارند. همانطور که توسط اودوپا و همکاران در سال ۲۰۱۶ نشان داده شد، این ترکیب میتواند پلاستیسیته ارتباطی در مدارهای کنترل حرکتی را تقویت کند.
استفاده از کویلهای مختلف
مطالعات نشان دادهاند که استفاده از کویل دوبل-مخروطی به جای کویل شکل هشت معمولی میتواند نتایج بهتری در برخی موارد داشته باشد. کویل دوبل-مخروطی میدان الکتریکی کمتر کانونی اما نفوذیتر ایجاد میکند که برای تحریک نواحی عمیقتر مغز مانند ناحیه حرکتی پا مناسبتر است.
چرا کلینیک نوروپالس را برای درمان اختلالات حرکتی با rTMS انتخاب کنید؟
در کلینیک نوروپالس، ما از جدیدترین تجهیزات rTMS و پروتکلهای درمانی مبتنی بر شواهد علمی استفاده میکنیم. تیم متخصص ما شامل روانپزشکان و نورولوژیستهای باتجربه است که برنامه درمانی را متناسب با نیازهای خاص هر بیمار طراحی میکنند.
ما میدانیم که هر بیمار منحصربهفرد است و پاسخ به درمان میتواند متفاوت باشد. به همین دلیل، ما ارزیابی دقیق قبل از درمان انجام میدهیم و پیشرفت بیمار را در طول درمان اختلالات حرکتی با rTMS به دقت پایش میکنیم.
برای رزرو نوبت مشاوره یا اطلاعات بیشتر درباره درمان اختلالات حرکتی با rTMS با ما تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره درمان اختلالات حرکتی با rTMS
آیا درمان اختلالات حرکتی با rTMS دردناک است؟
خیر، این روش معمولاً بدون درد است و فقط ممکن است احساس ضربه خفیف روی پوست سر داشته باشید.
چند جلسه درمان اختلالات حرکتی با rTMS نیاز است؟
معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ جلسه، اما تعداد دقیق بسته به نوع اختلال و پاسخ بیمار متفاوت است. برخی مطالعات تا ۱۴ جلسه یا بیشتر را بررسی کردهاند.
آیا rTMS با داروهای پارکینسون تداخل دارد؟
خیر، درمان اختلالات حرکتی با rTMS میتواند همراه با داروها استفاده شود. در واقع، بسیاری از مطالعات بیماران را در حالت “on-drug” (در حال مصرف دارو) درمان کردهاند.
اثرات درمان اختلالات حرکتی با rTMS چقدر ماندگار است؟
بسته به نوع اختلال و پروتکل درمانی، اثرات میتواند از چند روز تا چند ماه ادامه داشته باشد. برخی مطالعات بهبود را تا ۲ ماه پس از درمان گزارش کردهاند.
کدام نواحی مغز در درمان اختلالات حرکتی با rTMS هدف قرار میگیرند؟
بسته به نوع اختلال، نواحی مختلفی مانند قشر حرکتی (M1)، ناحیه حرکتی تکمیلی (SMA)، قشر پیشحرکتی، قشر پیشپیشانی (DLPFC) و مخچه هدف قرار میگیرند.
تماس با ما
برای مشاوره رایگان و اطلاعات بیشتر درباره درمان اختلالات حرکتی با rTMS:
- 📞 تماس تلفنی
- 📍
- تهران خیابان ولیعصر,ساختمان پزشکان مدیکو پلاس سنتر ط4,واحد های 402 و 403
- کاشان میدان امام حسین ساختمان میلاد
- 09362085493
- 09362084463
- 09362087997
منابع علمی
این مقاله بر اساس جدیدترین شواهد علمی و راهنماهای بالینی تهیه شده است. برای مطالعه بیشتر میتوانید به منابع زیر مراجعه کنید:
